AKADEMIA WOJSK LĄDOWYCH


Rocznica ogłoszenia stanu wojennego (13 grudnia 1981 roku) stała się okazją do zorganizowania przez Klub Akademii Wojsk Lądowych cyklu wykładów o bohaterach walczących o niepodległość naszego kraju, generał Elżbiecie Zawackiej i Janie Nowaku-Jeziorańskim – żołnierzach Armii Krajowej, działaczach podziemia, legendarnych kurierach wojennych, represjonowanych w czasach PRL, którzy zostali odznaczeni Orderem Orła Białego.

Wojna w Eterze - Radio Wolna Europa, to opowieść o Janie Nowaku Jeziorańskim, przedstawiona przez dr. Mateusza Palkę z Gabinetów Świadków Historii Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu. W trakcie prelekcji, bogato ilustrowanej materiałem filmowym i fotograficznym, podchorążowie usłyszeli m.in. o fenomenie radia zagłuszanego przez służby bezpieczeństwa państw komunistycznych, o wojnie balonowej z 1954 roku (ang. Radio Free Europe Balloon Crusade), ale również o metodach pracy konspiracyjnej i sposobach przenoszenia informacji ukrytych w przedmiotach codziennego użytku, wykorzystywanych później w literaturze, w tym m.in. w cyklu powieści o Jamesie Bondzie.

Jan Nowak - Jeziorański wywiózł setki dokumentów i zdjęć. Jako emisariusz Armii Krajowej zyskał przydomek Kurier z Warszawy. Do Polski wrócił po 58 latach emigracji.

Drugi wykład Kurier z Warszawy – czy aby tylko Jan Nowak Jeziorański? był wspólnym przedsięwzięciem Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej w Toruniu, wrocławskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej oraz Akademii Wojsk Lądowych . Poprowadziła go dr Katarzyna Minczykowska, wieloletnia osobista sekretarz gen. Elżbiety Zawackiej. Wykład zwieńczony został filmowym wywiadem-rzeką, którego bohaterka udzieliła u schyłku blisko stuletniego życia. Jej biografia to przykład niezłomności, poświęcenia i ogromnej odwagi, które stały się symbolem walki o wolną Polskę. Przeszła przez życie niczym burza, choć trwało aż sto lat. Zostawiła po sobie niezliczone wspomnienia i anegdoty, przede wszystkim jedyną w swoim rodzaju historię kobiety-cichociemnej.  Za patriotyczną działalność odznaczona została wieloma medalami: Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Virtuti Militari V klasy, pięciokrotnie Krzyżem Walecznych. 

Najlepszą ocenę gen. Elżbiecie Zawackiej wystawił Jan Nowak-Jeziorański, który komentował jej postawę i osobiste spotkanie słowami: Nawet w konspiracji, gdzie panuje anonimowość (…) stała się postacią legendarną (...). Uchodziła za człowieka ostrego i wymagającego od innych, ale najbardziej od samej siebie. Jej oddanie służbie graniczyło z fanatyzmem. Była surowa, poważna, trochę szorstka i bardzo rzeczowa. (...)Dopiero na pożegnanie poczułem ciepły, mocny uścisk dłoni i usłyszałem lekkie westchnienie: Daj Boże, żebyście dotarli – wspominał wielokrotnie przed śmiercią.

***

Decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego, który rozpoczął się 13 grudnia 1981 r. zaakceptowana została wcześniej (5 grudnia 1981 r.) przez Biuro Polityczne KC PZPR. Władze komunistyczne jeszcze 12 grudnia przed północą rozpoczęły zatrzymywanie działaczy opozycji i „Solidarności”. W ciągu kilku dni w 49 ośrodkach internowania umieszczono około 5 tys. osób. W operacji wprowadzania stanu wojennego użyto w sumie 70 tys. żołnierzy, 30 tys. milicjantów, 1750 czołgów. Na potrzeby stanu wojennego sporządzono projekty różnych aktów prawnych, wydrukowano około 100 tys. egzemplarzy obwieszczenia o wprowadzeniu stanu wojennego, ustalono listy komisarzy wojskowych mających przejąć kontrolę nad administracją państwową i większymi zakładami pracy, a także wybrano instytucje i przedsiębiorstwa, które miały zostać zmilitaryzowane.


 

Tekst: AWL

Zdjęcia: AWL

 

Back to top